A Geographical Indication, commonly known as GI, is a form of intellectual property that identifies a product as originating from a specific geographical area. In Thailand, the Geographical Indications Protection Act B.E. 2546 (2003) defines a GI as a name, symbol, or other form of identification that links a product to its place of origin. Products registered under a Geographical Indication are recognised for their quality, reputation, or distinctive characteristics that are closely connected to the natural environment, local knowledge, and traditional production methods of that area. GI registration helps protect the identity and reputation of local products, while also increasing their value, strengthening consumer confidence, and supporting sustainable income for local communities. 1
In simpler terms, a Geographical Indication is created through the close connection between nature and people. Local communities use the unique natural characteristics of their geographical area—such as climate, soil conditions, or locally available raw materials—to produce goods that are distinctive to that location. As a result, these products develop special qualities that are directly linked to their place of origin. These may include a recognised level of quality, a strong reputation, or other unique characteristics associated with the geographical area. Geographical Indications can generally be divided into two categories
- Direct Geographical Indications A Direct Geographical Indication uses the name of a specific geographical location to identify the origin of a product. The geographical name is directly associated with the product and its place of production, such as Chaiya or Phetchabun.
- สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์โดยอ้อม (Indirect Geographical Indication) กล่าวคือ เป็นสัญลักษณ์ที่ใช้เพื่อบ่งบอกแหล่งภูมิศาสตร์อันเป็นแหล่งกำเนิดหรือแหล่งผลิตของสินค้า เช่น สัญลักษณ์ประจำอำเภอ หรือจังหวัด
รูปย่าโม รูปหอไอเฟล เป็นต้น 2
โดยผู้มีสิทธิขอขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ ได้แก่ (1) ส่วนราชการ หน่วยงานของรัฐ รัฐวิสาหกิจ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หรือองค์กรอื่นของรัฐที่เป็นนิติบุคคลซึ่งมีเขตรับผิดชอบครอบคลุมบริเวณแหล่งภูมิศาสตร์ของสินค้านั้น (2) บุคคลธรรมดา กลุ่มบุคคล หรือนิติบุคคลซึ่งประกอบกิจการเกี่ยวข้องกับสินค้าที่ใช้ สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ และมีถิ่นที่อยู่ในแหล่งภูมิศาสตร์ของสินค้า (3) กลุ่มผู้บริโภคหรือองค์กรผู้บริโภคสินค้าที่ใช้ สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ 3 ทั้งนี้ มีข้อสังเกตสำหรับการขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์จะต้องเป็นชื่อที่เป็นที่รู้จัก
ของผู้บริโภคและมีการกล่าวถึงหรือใช้กันมาแล้ว ไม่ใช่สิ่งที่สามารถคิดขึ้นใหม่เพื่อนำมาขอขึ้นทะเบียนได้ และผู้มีสิทธิใช้สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ภายใต้กฎหมาย คือ ผู้ผลิตสินค้าที่อยู่ในท้องถิ่นนั้นและผู้ประกอบการค้าที่เกี่ยวกับสินค้านั้น (ไม่ใช่เฉพาะแต่ผู้ขึ้นทะเบียน) 4 อย่างไรก็ตาม สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ไม่สามารถแสดงความเป็นเจ้าของโดยคนใดคนหนึ่งหรือกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง แต่ผู้ที่อยู่ในพื้นที่เท่านั้นที่มีสิทธิ์ในความเป็นเจ้าของร่วมกัน ดังนั้น ผู้อยู่ในพื้นที่จึงต้องร่วมกันรักษาคุณภาพมาตรฐานของสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ในพื้นที่ของตน เพื่อคงไว้ซึ่งชื่อเสียงและอัตลักษณ์เฉพาะถิ่น
จากข้อมูลของกรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ ตั้งแต่ปี 2547 ถึงปัจจุบัน รวมระยะเวลา 7 ปี มีสินค้าที่ได้จดทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI : Geographical Indications) จำนวน 35 รายการ 5 แบ่งเป็นสินค้าไทย 29 รายการ สินค้าต่างประเทศ 6 รายการ ตัวอย่างเช่น กาแฟดอยตุง หมูย่างเมืองตรัง สับปะรดศรีราชา ผ้าไหมแพรวากาฬสินธุ์ ข้าวสังข์หยดเมืองพัทลุง ไข่เค็มไชยา ข้าวหอมมะลิสุรินทร์ เครื่องปั้นดินเผาบ้านเชียง เครื่องจักรสานพนัสนิคม แชมเปญ สก็อตซ์ วิสกี้ (Scotch Whisky) เป็นต้น แสดงให้เห็นว่าเกษตรกรหรือ
ผู้ประกอบการยังขาดความรู้ความเข้าใจถึงความสำคัญ และคุณค่าหรือประโยชน์ของสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ที่บ่งบอกถึงความเป็นอัตลักษณ์ของพื้นที่หรือความแตกต่างจากสินค้าแบบเดียวกันที่มาจากแหล่งอื่น หรือความจำเป็นที่ต้องจดทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ รวมถึงการจดทะเบียนเป็นผู้ใช้สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ นอกจากนี้ หน่วยงานรัฐยังขาดการประชาสัมพันธ์และการรณรงค์อย่างเพียงพอ เพื่อให้ผู้ที่เกี่ยวข้อง หรือผู้ประกอบการตระหนักถึงความสำคัญ มีการค้นหา และเร่งจดทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ที่มีในพื้นที่ของตน เพื่อประโยชน์ต่อการรักษาเอกลักษณ์ พัฒนาและคงไว้ซึ่งคุณภาพ สร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้า รวมถึงป้องกันการลอกเลียนแบบจากคู่แข่งทางการค้าในพื้นที่อื่น และขาดการประชาสัมพันธ์เพื่อกระตุ้นการรับรู้ การชี้ให้เห็นความสำคัญ และสร้างความนิยมสินค้า GI ต่อผู้บริโภค ซึ่งเราทุกคน ทุกหน่วยงาน และทุกภาคส่วนควรมีบทบาท ใส่ใจ และให้ความสำคัญกับการดำเนินการดังกล่าว โดยไม่ผลักภาระให้เป็นหน้าที่ของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งโดยเฉพาะ ซึ่งในบทความฉบับต่อไปจะได้บอกเล่าถึงประโยชน์ของสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ที่มีต่อผู้ประกอบการ ท้องถิ่น และผู้บริโภคให้ผู้อ่านได้รับทราบกันนะคะ
1 กรมทรัพย์สินทางปัญญา. พระราชบัญญัติคุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ พ.ศ.2546.
http://www.ipthailand.go.th/ipthailand/index.php?option=com_docman&task=cat_view&gid=233&Itemid=470
ค้นหาเมื่อวันที่ 9 กันยายน 2554
2 กรมทรัพย์สินทางปัญญา. คู่มือการขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์.
http://www.ipthailand.go.th/ipthailand/index.php?option=com_content&task=view&id=331&Itemid=251
ค้นหาเมื่อวันที่ 14 กันยายน 25543 กรมทรัพย์สินทางปัญญา. คู่มือการขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์.
http://www.ipthailand.go.th/ipthailand/index.php?option=com_content&task=view&id=331&Itemid=251
ค้นหาเมื่อวันที่ 13 กันยายน 25544 กรมทรัพย์สินทางปัญญา. สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์
http://www.ipthailand.go.th/ipthailand/index.php?option=com_content&task=section&id=24&Itemid=201
ค้นหาเมื่อวันที่ 13 กันยายน 25545 กรมทรัพย์สินทางปัญญา. ประกาศขึ้นทะเบียน.
http://www.ipthailand.go.th/ipthailand/index.php?option=com_docman&Itemid=372
ค้นหาเมื่อวันที่ 9 กันยายน 2554
Saeng-arun Yulai
Regional Planning Division
Office of Planning and Strategy
Office of Small and Medium Enterprises Promotion (OSMEP)